Shri Rudrashtakam श्री रुद्राष्टकम्
Tulsidas's eight-verse Sanskrit hymn to Shiva from the Uttarakand of the Ramcharitmanas.
- देवता शिव
- प्रकार अष्टकम्
- भाषा संस्कृत
- परंपरा शैव
- स्रोत Shri Ramcharitmanas — Goswami Tulsidas — Ramcharitmanas, Uttarakand (Kakabhushundi episode)
मूळ / शास्त्रीय पाठ संपादकीय तपासणी
मूळ पाठ
ऐका आणि सराव करा
कृत्रिम आवाज — उच्चार अचूक नसू शकतात; ध्वनिमुद्रणाला प्राधान्य द्या.
कळा (प्लेअरवर फोकस असताना): ← आणि → मागील किंवा पुढील श्लोक, Space वाजवा किंवा थांबवा.
येथे उच्चाराचा ऑडिओ उपलब्ध नाही: या पाठाचे अद्याप ध्वनिमुद्रण नाही, आणि या ब्राउझरमध्ये संस्कृत किंवा हिंदी बोलण्याचा आवाज नाही.
श्लोक 1
नमामीशमीशान निर्वाणरूपं विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम् ।namāmīśamīśāna nirvāṇarūpaṃ vibhuṃ vyāpakaṃ brahmavedasvarūpam |
निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम् ॥nijaṃ nirguṇaṃ nirvikalpaṃ nirīhaṃ cidākāśamākāśavāsaṃ bhaje'ham ||
श्लोक 2
निराकारमोङ्कारमूलं तुरीयं गिरा ज्ञान गोतीतमीशं गिरीशम् ।nirākāramoṅkāramūlaṃ turīyaṃ girā jñāna gotītamīśaṃ girīśam |
करालं महाकाल कालं कृपालं गुणागार संसारपारं नतोऽहम् ॥karālaṃ mahākāla kālaṃ kṛpālaṃ guṇāgāra saṃsārapāraṃ nato'ham ||
श्लोक 3
तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं मनोभूत कोटि प्रभा श्री शरीरम् ।tuṣārādri saṃkāśa gauraṃ gabhīraṃ manobhūta koṭi prabhā śrī śarīram |
स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारु गङ्गा लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजङ्गा ॥sphuranmauli kallolinī cāru gaṅgā lasadbhālabālendu kaṇṭhe bhujaṅgā ||
श्लोक 4
चलत्कुण्डलं भ्रू सुनेत्रं विशालं प्रसन्नाननं नीलकण्ठं दयालम् ।calatkuṇḍalaṃ bhrū sunetraṃ viśālaṃ prasannānanaṃ nīlakaṇṭhaṃ dayālam |
मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं प्रियं शङ्करं सर्वनाथं भजामि ॥mṛgādhīśacarmāmbaraṃ muṇḍamālaṃ priyaṃ śaṅkaraṃ sarvanāthaṃ bhajāmi ||
श्लोक 5
प्रचण्डं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं अखण्डं अजं भानुकोटिप्रकाशम् ।pracaṇḍaṃ prakṛṣṭaṃ pragalbhaṃ pareśaṃ akhaṇḍaṃ ajaṃ bhānukoṭiprakāśam |
त्रयः शूल निर्मूलनं शूलपाणिं भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यम् ॥trayaḥ śūla nirmūlanaṃ śūlapāṇiṃ bhaje'haṃ bhavānīpatiṃ bhāvagamyam ||
श्लोक 6
कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी सदा सज्जनानन्ददाता पुरारी ।kalātīta kalyāṇa kalpāntakārī sadā sajjanānandadātā purārī |
चिदानन्द संदोह मोहापहारी प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी ॥cidānanda saṃdoha mohāpahārī prasīda prasīda prabho manmathārī ||
श्लोक 7
न यावत् उमानाथ पादारविन्दं भजन्तीह लोके परे वा नराणाम् ।na yāvat umānātha pādāravindaṃ bhajantīha loke pare vā narāṇām |
न तावत्सुखं शान्ति सन्तापनाशं प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासम् ॥na tāvatsukhaṃ śānti santāpanāśaṃ prasīda prabho sarvabhūtādhivāsam ||
श्लोक 8
न जानामि योगं जपं नैव पूजां नतोऽहं सदा सर्वदा शम्भु तुभ्यम् ।na jānāmi yogaṃ japaṃ naiva pūjāṃ nato'haṃ sadā sarvadā śambhu tubhyam |
जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं प्रभो पाहि आपन्नमामीश शम्भो ॥jarā janma duḥkhaugha tātapyamānaṃ prabho pāhi āpannamāmīśa śambho ||
फलश्रुती
रुद्राष्टकमिदं प्रोक्तं विप्रेण हरतोषये ।rudrāṣṭakamidaṃ proktaṃ vipreṇa haratoṣaye |
ये पठन्ति नरा भक्त्या तेषां शम्भुः प्रसीदति ॥ye paṭhanti narā bhaktyā teṣāṃ śambhuḥ prasīdati ||
रोमन ओळ देवनागरीवरून तयार केलेले IAST लिप्यंतरण आहे (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च). हिंदी, अवधी आणि ब्रज पाठांमध्ये शब्दाच्या शेवटचा अनुच्चारित “a” लिहिला जात नाही. लिप्यंतरणात वैदिक स्वर दिसत नाहीत.
पारंपरिक संदर्भ
In the Ramcharitmanas a brahmin sings this hymn to please Shiva on behalf of his disciple (Kakabhushundi's story). It is widely sung in North India, especially in Shravana and on Maha Shivaratri.
संबंधित
शिव यांचे आणखी पाठ
- मंत्र · शिव महामृत्युंजय मंत्र
- मूल मंत्र · शिव Om Namah Shivaya (Panchakshari Mantra) ॐ नमः शिवाय (पंचाक्षरी मन्त्र)
- चालीसा · शिव Shri Shiv Chalisa श्री शिव चालीसा
- स्तुती · शिव Karpura Gauram Karunavataram कर्पूरगौरं करुणावतारं
- अष्टकम् · शिव Lingashtakam लिङ्गाष्टकम्
- स्तोत्र · शिव Shiva Panchakshara Stotram शिव पञ्चाक्षर स्तोत्रम्
- स्तोत्र · शिव Shiva Tandava Stotram शिव ताण्डव स्तोत्र
- स्तोत्र · शिव Shiva Mahimna Stotram शिव महिम्न स्तोत्र
याच प्रसंगांसाठी
- गायत्री मंत्र · शिव Rudra Gayatri (Shiva Gayatri) रुद्र गायत्री (शिव गायत्री)
- अष्टकम् · शिव Bilvashtakam बिल्वाष्टकम्
- पूजा विधी · शिव Maha Shivaratri Puja Vidhi: Abhishek and Four Prahar Worship महाशिवरात्रि पूजा विधि: अभिषेक और चार प्रहर पूजा
- प्रार्थना · शिव Kara Charana Kritam (prayer for forgiveness) करचरणकृतं (क्षमा प्रार्थना)
- वैदिक मंत्र · Chandra Apyayasva (Vedic mantra for Chandra) आप्यायस्व (चन्द्र वैदिक मन्त्र)
- बीज मंत्र · Chandra Chandra Beej Mantra चन्द्र बीज मन्त्र
प्रश्न
Shri Rudrashtakam म्हणजे काय?
Tulsidas's eight-verse Sanskrit hymn to Shiva from the Uttarakand of the Ramcharitmanas.
Shri Rudrashtakam कोणत्या देवतेशी संबंधित आहे?
Shri Rudrashtakam शिव यांच्याशी संबंधित आहे. Mahadeva, worshipped as the auspicious one, lord of yoga and of transformation; the central deity of Shaiva traditions.
Shri Rudrashtakam चा अर्थ काय आहे?
The hymn praises Shiva as the lord of all, whose nature is liberation, all-pervading, the very form of Brahman and the Veda, beyond qualities and change, dwelling in the sky of consciousness. He is formless, the root of Om, beyond speech, knowledge and the senses, yet also the terrible destroyer of time and full of grace. It describes his form — fair as the snowy mountain, with the Ganga playing in his hair, the crescent moon on his brow, serpents at his throat, swinging earrings and a serene, compassionate face. The singer confesses that he knows neither yoga, nor japa, nor ritual worship,…
Shri Rudrashtakam चा पारंपरिक वापर कसा केला जातो?
In the Ramcharitmanas a brahmin sings this hymn to please Shiva on behalf of his disciple (Kakabhushundi's story). It is widely sung in North India, especially in Shravana and on Maha Shivaratri.
Shri Rudrashtakam चा स्रोत काय आहे?
Shri Ramcharitmanas — Goswami Tulsidas — Ramcharitmanas, Uttarakand (Kakabhushundi episode). परंपरा: शैव.
Shri Rudrashtakam च्या वेगवेगळ्या आवृत्त्या आहेत का?
Editions of the Ramcharitmanas differ in spelling and in the use of anusvara, spaces and hyphens (for example ज्ञान/ग्यान); the words are the same.