भारतभरि दीपावली (लक्ष्मी पूजा)

1. अमान्त पद्धतिमा (औँसीमा महिना सकिने) यो आश्विन कृष्ण पक्ष त्रयोदशी हो; उत्तर भारतको अधिकांश भागमा प्रयोग हुने पूर्णिमान्त पद्धतिमा (पूर्णिमामा महिना सकिने) उही दिनलाई कार्तिक कृष्ण पक्ष त्रयोदशी भनिन्छ।
2. यो तिथि प्रदोष काल मा रहने दिन पर्छ — सूर्यास्तपछि रातको पहिलो पाँचौँ भाग।
3. तिथि लगातार दुई दिन त्यस समयमा रहे, त्यो अवधिको बढी भाग ओगट्ने दिन लिइन्छ।
4. तिथिले कुनै पनि दिन त्यो अवधि छुँदैन भने (क्षय तिथि), तिथि सबैभन्दा लामो रहने हिन्दू दिन प्रयोग गरिन्छ।
5. उही नामको अधिक महिना भएको वर्षमा यो सामान्य (निज) महिनामा मनाइन्छ।

धनतेरस (धनत्रयोदशी)

1. अमान्त पद्धतिमा (औँसीमा महिना सकिने) यो आश्विन कृष्ण पक्ष चतुर्दशी हो; उत्तर भारतको अधिकांश भागमा प्रयोग हुने पूर्णिमान्त पद्धतिमा (पूर्णिमामा महिना सकिने) उही दिनलाई कार्तिक कृष्ण पक्ष चतुर्दशी भनिन्छ।
2. यो तिथि अरुणोदय मा रहने दिन पर्छ — सूर्योदयअघिका 96 मिनेट (4 घडी)।
3. तिथि लगातार दुई दिन त्यस समयमा रहे पहिलो दिन लिइन्छ।
4. तिथिले कुनै पनि दिन त्यो अवधि छुँदैन भने (क्षय तिथि), तिथि सबैभन्दा लामो रहने हिन्दू दिन प्रयोग गरिन्छ।
5. उही नामको अधिक महिना भएको वर्षमा यो सामान्य (निज) महिनामा मनाइन्छ।

नरक चतुर्दशी (छोटी दीपावली)

1. अमान्त पद्धतिमा (औँसीमा महिना सकिने) यो आश्विन कृष्ण पक्ष अमावस्या हो; उत्तर भारतको अधिकांश भागमा प्रयोग हुने पूर्णिमान्त पद्धतिमा (पूर्णिमामा महिना सकिने) उही दिनलाई कार्तिक कृष्ण पक्ष अमावस्या भनिन्छ।
2. यो तिथि प्रदोष काल मा रहने दिन पर्छ — सूर्यास्तपछि रातको पहिलो पाँचौँ भाग।
3. तिथि लगातार दुई दिन त्यस समयमा रहे, दोस्रो दिनमा तिथि कम्तीमा 24 मिनेट रहे मात्र दोस्रो दिन लिइन्छ; नत्र पहिलो दिन।
4. तिथिले कुनै पनि दिन त्यो अवधि छुँदैन भने (क्षय तिथि), तिथि सबैभन्दा लामो रहने हिन्दू दिन प्रयोग गरिन्छ।
5. उही नामको अधिक महिना भएको वर्षमा यो सामान्य (निज) महिनामा मनाइन्छ।

औँसीले दुई साँझ प्रदोष ढाकेमा, दोस्रो साँझ तब मात्र रोजिन्छ जब अमावस्या त्यसको प्रदोषमा कम्तीमा एक घडी (24 मिनेट) रहन्छ। धर्मशास्त्रीय मत फरक छन्; आफ्नो क्षेत्रीय पञ्चाङ्ग हेर्नुहोस्।

दीपावली (लक्ष्मी पूजा)

1. अमान्त पद्धतिमा (औँसीमा महिना सकिने) यो आश्विन कृष्ण पक्ष अमावस्या हो; उत्तर भारतको अधिकांश भागमा प्रयोग हुने पूर्णिमान्त पद्धतिमा (पूर्णिमामा महिना सकिने) उही दिनलाई कार्तिक कृष्ण पक्ष अमावस्या भनिन्छ।
2. यो तिथि निशीथ काल मा रहने दिन पर्छ — रातका पन्ध्र मुहूर्तमध्ये आठौँ, स्थानीय मध्यरातवरपर।
3. तिथि लगातार दुई दिन त्यस समयमा रहे, त्यो अवधिको बढी भाग ओगट्ने दिन लिइन्छ।
4. तिथिले कुनै पनि दिन त्यो अवधि छुँदैन भने (क्षय तिथि), तिथि सबैभन्दा लामो रहने हिन्दू दिन प्रयोग गरिन्छ।
5. उही नामको अधिक महिना भएको वर्षमा यो सामान्य (निज) महिनामा मनाइन्छ।

काली पूजा

1. मिति कार्तिक शुक्ल पक्ष प्रतिपदा हो; अमान्त र पूर्णिमान्त दुवै पद्धतिमा महिनाको नाम उही हो।
2. यो तिथि स्थानीय सूर्योदयमा रहने दिन (उदय तिथि) पर्छ।
3. सूर्योदयपछि तिथि कम्तीमा 3 मुहूर्त (प्रत्येक दिनमानको पन्ध्रौँ भाग) रहे मात्र त्यो सूर्योदय गनिन्छ; योभन्दा कम भए तिथि सुरु हुने अघिल्लो दिन लिइन्छ।
4. तिथि दुई सूर्योदयमा रहे (वृद्धि तिथि) पहिलो दिन लिइन्छ।
5. तिथि दुई दिन दिनमानको कम्तीमा तीन मुहूर्त (पाँचौँ भाग) रहेमा, अघिल्लो तिथिसँग युक्त पहिलो दिन लिइन्छ (यस पर्वको आफ्नै नियम)।
6. तिथिले कुनै पनि दिन त्यो अवधि छुँदैन भने (क्षय तिथि), तिथि सबैभन्दा लामो रहने हिन्दू दिन प्रयोग गरिन्छ।
7. देखाइएको पूजा समय: दिनका यी कालमध्ये तिथि भएको पहिलो: प्रातःकाल, सायंकाल।
8. उही नामको अधिक महिना भएको वर्षमा यो सामान्य (निज) महिनामा मनाइन्छ।

औँसी दीपावलीको भोलिपल्टसम्म रहेर प्रतिपदा सोही दिन सुरु भए (जस्तै 9 नोभेम्बर 2026, प्रतिपदा 12:31 IST देखि), यो नियमले त्यही औँसीयुक्त दिन राख्छ, भारत सरकारको सूचीजस्तै, र पूजा सायंकालमा देखाउँछ। सूर्योदयमा (प्रातःकाल) प्रतिपदा चाहिने पञ्चाङ्ग, र सूर्योदयमा प्रतिपदा भएको दिन राख्ने इस्कन (GCal) क्यालेन्डरले भोलिपल्ट लिन्छन् (10 नोभेम्बर 2026)।

गोवर्धन पूजा

1. मिति कार्तिक शुक्ल पक्ष द्वितीया हो; अमान्त र पूर्णिमान्त दुवै पद्धतिमा महिनाको नाम उही हो।
2. यो तिथि अपराह्न मा रहने दिन पर्छ — दिनमानको चौथो पाँचौँ भाग, दिउँसो।
3. तिथि लगातार दुई दिन त्यस समयमा रहे, त्यो अवधिको बढी भाग ओगट्ने दिन लिइन्छ।
4. तिथिले कुनै पनि दिन त्यो अवधि छुँदैन भने (क्षय तिथि), तिथि सबैभन्दा लामो रहने हिन्दू दिन प्रयोग गरिन्छ।
5. उही नामको अधिक महिना भएको वर्षमा यो सामान्य (निज) महिनामा मनाइन्छ।

भाइटीका