प्रसाद र चाडपर्वका परिकार
पूजा र चाडपर्वका परम्परागत भोग — पञ्चामृत, मोदक, खीर, ठेकुवा, पोंगल र अझ धेरै — सामग्रीको मात्रा, विधि र कुन दिन चढाइन्छ भन्ने जानकारीसहित।
परिकार22
अन्नबिना7प्रायः व्रतमा बनाइन्छ
व्रत र भोगका चलन परिवार, क्षेत्र र सम्प्रदायअनुसार फरक हुन्छन् — कतिपयले नुन, दूध, चिनी वा केही तरकारी पूरै बार्छन्। आफ्नो परम्परा र ठूलाबडाको मार्गदर्शन पालना गर्नुहोस्।
- पञ्चामृत पाँच अमृत — दूध, दही, घिउ, मह र चिनी — जसबाट अभिषेक गरिन्छ र त्यसपछि प्रसादका रूपमा बाँडिन्छ। अन्नबिनानुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- चरणामृत तुलसीसहित दूध वा दहीको हलुका, सुगन्धित नैवेद्य, आरतीपछि चम्चाले दिइने। अन्नबिनानुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- तारेको मोदक (तळणीचे मोदक) नरिवल र सख्खरको गुलियो भरिएको कुरकुरे गहुँको पीठोको मोदक — गणेशको प्रिय मिठाई। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- उकडीचे मोदक (बाफमा पकाएको चामलको मोदक) नरिवल-सख्खर भरिएको चामलको पीठोको नरम, बाफमा पकाएको मोदक, एक चम्चा घिउसहित पस्किइने। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- सुजीको शिरा (सुजीको हलुवा) घिउमा भुटेको र दूध तथा चिनीसँग पकाइएको सुजी — सत्यनारायणको परम्परागत प्रसाद। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- कडा प्रसाद (गहुँको पीठोको हलुवा) बराबर भागमा गहुँको पीठो, घिउ र चिनी — गुरुद्वाराको पवित्र प्रसाद, गुरु नानक जयन्ती र अरदासका लागि घरमा पनि बनाइने। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- चामलको खीर क्रिमजस्तो नहुन्जेल दूधमा बिस्तारै पकाइएको चामल — शरद पूर्णिमा, श्राद्ध र धेरै चाडपर्वमा चढाइने। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- साबुदाना खिचडी भुइँ बदाम, आलु र जीरासँग मिसाइएको भिजाएको साबुदाना — पेट भरिने व्रतको खाना। अन्नबिनासेन्धा नुन मात्रप्याज-लसुनबिना
- फापरको पुरी (कुट्टु पुरी) आलुले जोडिएको फापरको पीठोको नरम पुरी — नवरात्रिको व्रतको प्रिय रोटी। अन्नबिनासेन्धा नुन मात्रप्याज-लसुनबिना
- सिङ्घाडाको हलुवा (सिङ्घाडाको पीठोको हलुवा) व्रतका दिनका लागि सिङ्घाडाको पीठोको छिटो बन्ने, स्वादिलो हलुवा। अन्नबिनानुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- तिलको लड्डु (तिल र सख्खरको लड्डु) भुटेको तिल र सख्खरका न्यानो पार्ने लड्डु, माघे संक्रान्ति (मकर संक्रान्ति) मा बाँडिने। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- पूरण पोळी गुलियो चनाको दाल र सख्खर भरिएको नरम रोटी — होली र गुढी पाडवाको चाडको नैवेद्य। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- सक्करै पोङ्गल (गुलियो पोङ्गल) सख्खर र घिउसँग पकाइएको चामल र मुगीको दाल — बाली भित्र्याउने चाडलाई नाम दिने परिकार। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- तिलकुट सख्खर वा चिनीसँग कुटिएको तिलका कुरकुरे चक्का — बिहार र झारखण्डको संक्रान्तिको मिठाई। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- ठेकुवा काठका साँचामा आकार दिइएका कुरकुरे गहुँ-सख्खरका बिस्कुट — छठको अनिवार्य प्रसाद। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- गुजिया खुवा, सुजी र सुकामेवा भरिएका अर्धचन्द्राकार परिकार — होलीको मिठाई। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- मालपुवा सौँफ र अलैँचीसहितका नरम, चासनीमा डुबाइएका पुवा, होली र मन्दिरको भोगका लागि बनाइने। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- अन्नम् नैवेद्यम् (घिउ र दालसहित भात) घिउ र सादा दालसहितको सादा भात — धेरै दक्षिण भारतीय घरको दैनिक नैवेद्यम्। नुन हालिएकोप्याज-लसुनबिना
- रवा केसरी घिउ र काजुसहितको चम्किलो केसरी रङको सुजीको मिठाई, दक्षिण भारतको प्रिय प्रसाद। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- पाल पायसम् (केरलको दूधको पायस) फिक्का गुलाबी र क्रिमजस्तो नहुन्जेल दूधमा बिस्तारै घटाइएको चामल — ओणम र केरलका मन्दिरको चाडको पायसम्। नुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- धनियाँ पञ्जिरी चिनी, मखाना र सुकामेवासहित भुटेको धनियाँको धुलो — जन्माष्टमीको मध्यरातको प्रसाद। अन्नबिनानुनबिनाप्याज-लसुनबिना
- मखानाको खीर दूधमा पकाइएको भुटेको मखाना — व्रतका दिनका लागि क्रिमजस्तो खीर। अन्नबिनानुनबिनाप्याज-लसुनबिना
यी विधि हाम्रो सम्पादकीय टोलीले घरघरमा प्रचलित परम्पराका आधारमा लेखेका हुन्। माप: 1 कप = 240 मि.लि., 1 ठूलो चम्चा = 15 मि.लि., 1 सानो चम्चा = 5 मि.लि.।